นายศรศวัส  มลสุวรรณ^[๑]

         

          อุทาหรณ์  ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.  ....  เป็นกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญที่บัญญัติหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ ซึ่งการเลือกตั้งเป็นส่วนสำคัญของการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข แต่การตรากฎหมายเกี่ยวกับการเลือกตั้งจะต้องสอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของการเลือกตั้ง  ได้แก่ ๑)  หลักการเลือกตั้งโดยทั่วไป  ๒)  หลักการเลือกตั้งโดยตรง  ๓)  หลักการเลือกตั้งโดยเสรี  ๔)  หลักการเลือกตั้งโดยเสมอภาค  และ  ๕)  หลักการเลือกตั้งโดยลับ
 

          ข้อเท็จจริงมีอยู่ว่า  นาย  ป.  และคณะมีความเห็นว่า  ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  พ.ศ.  ....  มาตรา  ๙๒  วรรคหนึ่ง  ที่กำหนดว่า  เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่คนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุในการออกเสียงลงคะแนน  ให้คณะกรรมการหรือผู้ซึ่งคณะกรรมการมอบหมายจัดให้มีการอำนวยความสะดวกสำหรับการออกเสียงลงคะแนนของบุคคลดังกล่าวไว้เป็นพิเศษ  หรือจัดให้มีการช่วยเหลือในการออกเสียงลงคะแนนภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง  ในการให้ความช่วยเหลือบุคคลดังกล่าวต้องให้บุคคลนั้นได้ออกเสียงลงคะแนนด้วยตนเองตามเจตนาของบุคคลนั้น  เว้นแต่ลักษณะทางกายภาพทำให้คนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุไม่สามารถทำเครื่องหมายลงในบัตรเลือกตั้งได้  ให้บุคคลอื่นหรือกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งเป็นผู้กระทำการแทนโดยความยินยอมและเป็นไปตามเจตนาของคนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุนั้น  ทั้งนี้  ให้ถือเป็นการออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ  เป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่อาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ  มาตรา  ๘๕  ที่กำหนดให้การลงคะแนนเสียงเลือกตั้งต้องเป็นการออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ 
 

          คดีมีประเด็นที่ต้องวินิจฉัยว่า  การอำนวยความสะดวกให้แก่คนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุในการออกเสียงลงคะแนน  ด้วยการกำหนดให้มีบุคคลอื่นหรือกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งเป็นผู้กระทำการแทนโดยความยินยอมและเป็นไปตามเจตนาของคนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุ  ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ  หรือไม่ ?

          บทสรุป  การลงคะแนนเสียงโดยตรงคือการที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้งได้คนละหนึ่งคะแนน  โดยจะลงคะแนนเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งผู้ใด  หรือจะไม่ลงคะแนนเลือกผู้ใดเลยก็ได้  ส่วนการลงคะแนนโดยลับเป็นวิธีการออกเสียงโดยผู้มีสิทธิเลือกตั้งแต่ละคนทำเครื่องหมายลงในบัตรลงคะแนนเสียงเลือกตั้งภายในคูหาและนำบัตรลงคะแนนใส่ไว้ในหีบบัตรเลือกตั้ง  โดยห้ามมิให้ผู้ใช้สิทธิออกเสียงลงคะแนนเปิดเผยต่อสาธารณชนว่าตนตัดสินใจลงคะแนนให้แก่ผู้สมัครรายใดในขณะที่ใช้สิทธิเลือกตั้ง เพื่อป้องกันมิให้ผู้ออกเสียงลงคะแนนตกอยู่ภายใต้อิทธิพลหรือถูกแทรกแซงอันมีผลให้การลงคะแนนเสียงเลือกตั้งดังกล่าวไม่เป็นไปอย่างอิสระ  เมื่อมาตรการอำนวยความสะดวกให้แก่คนพิการหรือทุพพลภาพ    หรือผู้สูงอายุในการออกเสียงลงคะแนนไม่มีการเปิดเผยผลการออกเสียงลงคะแนนของคนพิการหรือทุพพลภาพ  หรือผู้สูงอายุต่อสาธารณะก็ถือได้ว่าเป็นการออกเสียงลงคะแนนโดยตรงและลับ  อีกทั้งยังเป็นการเปิดโอกาสให้บุคคลทุกกลุ่มสามารถใช้สิทธิออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้งอย่างเท่าเทียมกัน  ไม่สูญเสียโอกาสในการใช้สิทธิเลือกตั้งด้วยเหตุแห่งความทุพพลภาพหรือความบกพร่องทางร่างกาย 

 

---